ମାତୃଭାଷାକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର: ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ
ଓଡ଼ିଶାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବ୍ୟବହାରକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିବା ପାଇଁ କଡ଼ା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। କେବଳ ସରକାରୀ ଫାଇଲ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୋକାନ ବଜାରର ଫଳକ (Signboards) ଏବଂ ନାମଫଳକରେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବ୍ୟବହାରକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ 'ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା'ର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସାଂସ୍କୃତିକ ପଦକ୍ଷେପ।
ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ବିବରଣୀ, ଏହାର କାରଣ, କିପରି ଏହା ଲାଗୁ ହେବ ଏବଂ ୨୦୨୬ ମସିହା ବେଳକୁ ଏହା ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ।
ନୂତନ ନିୟମ କ’ଣ?
ସରକାରଙ୍କ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଣିକି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ହେବ। ଏଥିରେ ବ୍ଲକ୍ ସ୍ତରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସଚିବାଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ମୁଖ୍ୟ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
ସରକାରୀ ଚିଠି ଓ ଫାଇଲ୍: ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ଚିଠିପତ୍ର, ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଏବଂ ଫାଇଲ୍ କାମ ଓଡ଼ିଆରେ ହେବ। ଯଦି କୌଣସି ବିଶେଷ କାରଣରୁ ଇଂରାଜୀ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ତାହା ସହିତ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ନାମଫଳକ ଓ ସାଇନ୍ବୋର୍ଡ: ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦୋକାନ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ନାମଫଳକରେ ଅତିକମରେ ୬୦% ଅଂଶ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଲେଖାଯିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।
ଦଣ୍ଡବିଧାନ: ଯେଉଁ ଅଧିକାରୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟୀ ଏହି ନିୟମକୁ ଅମାନ୍ୟ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ। ଦୋକାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜରିମାନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯାହାକି ପ୍ରଥମେ ନୋଟିସ୍ ଏବଂ ପରେ ଦୈନିକ ଜରିମାନା ଆକାରରେ ଆଦାୟ କରାଯିବ।
photo from OTV
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କାହିଁକି?
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପଛରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ବଡ଼ କାରଣ ରହିଛି:
୧. ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସୁବିଧା: ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଶାସନ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଅନେକ ଲୋକ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଦକ୍ଷ ନୁହନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସରକାରୀ ଚିଠି କିମ୍ବା ନୋଟିସ୍ ଇଂରାଜୀରେ ଆସେ, ସେମାନେ ତାହା ବୁଝିବାରେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଓଡ଼ିଆରେ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଶାସନ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତା କମିବ।
୨. ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା (Classical Language)ର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କମିଯାଉଥିଲା। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାର ନିଜ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
କିପରି ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ?
ସରକାର ଏହି ନିୟମକୁ କେବଳ କାଗଜପତ୍ରରେ ସୀମିତ ନ ରଖି ବାସ୍ତବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି:
ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ବ୍ୟବହାର: କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଟାଇପ୍ କରିବା ଏବଂ ଡ୍ରାଫ୍ଟିଂ କରିବା ପାଇଁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ତାଲିମ ଦିଆଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଆ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଏବଂ ଟୁଲ୍ର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।
କଡ଼ା ନଜର: ଶ୍ରମ ବିଭାଗ ଏବଂ ପୌରପାଳିକା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ନିୟମିତ ଭାବେ ବଜାର ପରିଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦୋକାନଗୁଡ଼ିକର ବୋର୍ଡ ଓଡ଼ିଆରେ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦିଆଯାଉଛି ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ଜରିମାନା ଆଦାୟ କରାଯାଉଛି।
ପ୍ରୋତ୍ସାହନ: ଯେଉଁ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁରସ୍କୃତ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି।
୨୦୨୬ ଏହାର ପ୍ରଭାବ
ଆଗାମୀ ଦିନରେ, ବିଶେଷକରି ୨୦୨୬ ମସିହା ବେଳକୁ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ।
ଶିକ୍ଷା ଓ ନିଯୁକ୍ତି: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବଢ଼ିବା ସହ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ିପାରେ, ଯାହା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।
ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା: ୨୦୨୬ ବେଳକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକେ ନିଜର ଅଭିଯୋଗ ଓଡ଼ିଆରେ ଦାଖଲ କରି ତାର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆରେ ପାଇପାରିବେ। ଏହା ପ୍ରଶାସନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ଜାଗରଣ: ରାଜ୍ୟର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ଏହା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇବ।
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଏହି "ଓଡ଼ିଆ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ" ନୀତି କେବଳ ଏକ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆମର ଅସ୍ମିତାର ପରିଚୟ। ଯଦିଓ ଆରମ୍ଭରେ କିଛି ଅସୁବିଧା ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଭିତ୍ତିରେ ଏହା ରାଜ୍ୟର ବିକାଶ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସଶକ୍ତିକରଣରେ ସହାୟକ ହେବ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ଏବଂ ନିଜ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।